Yüzde Hesaplama
Bir sayının yüzdesini, iki sayı arasındaki yüzde oranını, yüzde değişimi ve indirimli ya da zamlı fiyatı tek araçta hesaplayın. Sonuçlar siz yazdıkça güncellenir.
| Soru | Sonuç |
|---|---|
| 200'ün %15'i kaçtır? | 30 |
| 1.500'ün %8'i kaçtır? | 120 |
| 45, 60'ın yüzde kaçıdır? | %75 |
| 18, 72'nin yüzde kaçıdır? | %25 |
| 80'den 100'e değişim | %25 artış |
| 250'den 200'e değişim | %20 azalış |
| 1.000 TL'ye %25 indirim | 750 TL |
| 40.000 TL maaşa %30 zam | 52.000 TL |
Yüzde Nedir?
Yüzde, bir miktarın 100 eşit parçaya bölündüğünde kaç parçaya karşılık geldiğini gösteren orandır ve % işaretiyle yazılır. %35, "yüzde otuz beş" diye okunur ve 35/100 ya da 0,35 ile aynı anlama gelir. İndirimler, maaş zamları, faiz, enflasyon, sınav başarısı, vergi ve anket sonuçları gibi pek çok alanda karşılaştırma yapmayı kolaylaştırdığı için en sık kullanılan matematik kavramlarından biridir.
Dört Temel Yüzde Hesabı ve Formülleri
1. A sayısının %B'si kaçtır?
Formül: Sonuç = A × B ÷ 100. 2.400 TL'lik bir faturanın %15'i 2.400 × 15 ÷ 100 = 360 TL'dir. Bu hesap bahşiş, komisyon, kesinti veya pay hesaplarken kullanılır.
2. A sayısı B'nin yüzde kaçıdır?
Formül: Oran = A ÷ B × 100. Bir sınavda 80 sorunun 68'ini doğru cevaplayan öğrencinin başarısı 68 ÷ 80 × 100 = %85'tir. Bütçe içindeki harcama payı veya hedefe ulaşma oranı da bu şekilde bulunur.
3. A'dan B'ye yüzde değişim
Formül: Değişim = (B − A) ÷ A × 100. Kirası 15.000 TL'den 21.000 TL'ye çıkan bir dairede artış (21.000 − 15.000) ÷ 15.000 × 100 = %40'tır. Sonuç negatifse azalış söz konusudur; 500'den 400'e düşüş %20 azalıştır. Başlangıç değeri sıfırsa yüzde değişim tanımsızdır.
4. %B artış veya indirim sonrası fiyat
Artışta Yeni fiyat = Fiyat × (1 + B ÷ 100), indirimde Yeni fiyat = Fiyat × (1 − B ÷ 100)formülü kullanılır. 1.800 TL'lik bir montta %40 indirimle 1.800 × 0,60 = 1.080 TL ödenir.
Adım Adım Örnek: Maaş Zammı Hesabı
Net maaşı 32.000 TL olan bir çalışan %27,5 zam aldığında yeni maaşını şöyle hesaplayabilir:
- Zam oranını ondalığa çevirin: 27,5 ÷ 100 = 0,275.
- Zam tutarını bulun: 32.000 × 0,275 = 8.800 TL.
- Eski maaşa ekleyin: 32.000 + 8.800 = 40.800 TL.
Aynı sonucu tek adımda 32.000 × 1,275 ile de bulabilirsiniz. Enflasyon %35 iken alınan %27,5'lik zammın alım gücünü koruyup korumadığını görmek için 1,275 ÷ 1,35 = 0,944 hesabı yapılır; yani reel olarak yaklaşık %5,6 kayıp vardır.
Sık Yapılan Yüzde Hataları
- Art arda yüzdeleri toplamak: %10 ve ardından %20 indirim, toplam %30 indirim değildir. 100 TL önce 90, sonra 72 TL olur; toplam indirim %28'dir.
- Geriye doğru hesapta aynı oranı düşmek: %20 zamlı fiyattan %20 indirim yapmak eski fiyatı vermez. Eski fiyat için yeni fiyatı 1,20'ye bölmek gerekir.
- Yüzde ile yüzde puanı karıştırmak: İşsizliğin %10'dan %12'ye çıkması 2 puanlık, ama oransal olarak %20'lik bir artıştır.
- Yanlış tabanı kullanmak: Yüzde değişimde her zaman başlangıç (eski) değer paydaya yazılır.
Yüzde Hesabının Günlük Hayattaki Kullanım Alanları
- Alışveriş: Kampanyalarda gerçek indirim oranını bulmak için eski ve yeni fiyatla yüzde değişim hesaplanır. 1.250 TL'den 999 TL'ye düşen bir ürünün indirimi yaklaşık %20'dir.
- Maaş ve kira artışı: Zam oranı, kira artış sınırı veya TÜFE'ye göre güncelleme, "artış sonrası fiyat" sekmesiyle hesaplanır.
- Vergi ve kesintiler: KDV, stopaj ve komisyon gibi kalemler bir tutarın belirli yüzdesidir; KDV için ayrı KDV hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
- Sınav ve başarı oranı: Doğru cevap sayısının toplam soruya oranı, "yüzde kaçı" sekmesiyle bulunur.
- Yatırım getirisi: Alış ve satış fiyatı arasındaki yüzde değişim, bir yatırımın kazanç ya da kaybını gösterir. 80 TL'ye alınıp 92 TL'ye satılan bir hisse %15 getiri sağlamıştır.
- Mutfak ve tarifler: Bir tarifi %50 büyütmek veya küçültmek için malzemeler aynı oranla çarpılır.
Hangi sekmeyi kullanacağınızdan emin değilseniz kendinize şunu sorun: Elimde oran var ve tutarı mı arıyorum (1. sekme), iki tutar var ve oranı mı arıyorum (2. sekme), iki zaman noktası mı karşılaştırıyorum (3. sekme), yoksa bir fiyatı belirli oranda değiştirmek mi istiyorum (4. sekme)?
Zihinden Hızlı Yüzde Hesaplama İpuçları
%10'u bulmak için sayının virgülünü bir basamak sola kaydırın: 740'ın %10'u 74'tür. %5 bunun yarısı (37), %20 iki katı (148), %1 ise virgülü iki basamak kaydırmaktır (7,4). %25 için sayıyı dörde, %50 için ikiye bölmeniz yeterlidir. Ayrıca A'nın %B'si ile B'nin %A'sı her zaman eşittir: 50'nin %8'i ile 8'in %50'si aynı şekilde 4 eder. Bu küçük kurallar alışverişte etiket indirimlerini birkaç saniyede kontrol etmenizi sağlar.
Bir sayının yüzdesi nasıl hesaplanır?
Sayıyı yüzde değeriyle çarpıp 100'e bölersiniz. Örneğin 350'nin %20'si için 350 × 20 ÷ 100 = 70 bulunur. Pratik yol olarak sayıyı 0,20 ile çarpmak da aynı sonucu verir.
Bir sayı diğerinin yüzde kaçıdır nasıl bulunur?
Parçayı bütüne bölüp 100 ile çarparsınız. 30 sorudan 24'ünü doğru yapan bir öğrenci için 24 ÷ 30 × 100 = %80 başarı oranı çıkar.
Yüzde artış ve azalış nasıl hesaplanır?
(Yeni değer − eski değer) ÷ eski değer × 100 formülü kullanılır. Sonuç pozitifse artış, negatifse azalış vardır. 50 TL'den 65 TL'ye çıkan bir ürünün fiyatı %30 artmıştır.
İndirimli fiyat nasıl hesaplanır?
Fiyatı (1 − indirim oranı / 100) ile çarparsınız. 800 TL'lik ürüne %35 indirimde 800 × 0,65 = 520 TL ödersiniz. İndirim tutarı ise 800 × 0,35 = 280 TL'dir.
%20 zam sonra %20 indirim aynı fiyatı verir mi?
Hayır. 100 TL'ye %20 zam yapılınca 120 TL olur, 120 TL'ye %20 indirim yapılınca 96 TL'ye düşer. Çünkü ikinci yüzde, değişmiş yeni tutar üzerinden hesaplanır.
Yüzde ile yüzde puan arasındaki fark nedir?
Yüzde puan, iki yüzde arasındaki aritmetik farktır. Faizin %40'tan %50'ye çıkması 10 yüzde puanlık artıştır, ama oransal olarak %25'lik bir artıştır. Haberlerde bu iki kavram sık karıştırılır.
Zamlı fiyattan eski fiyat nasıl bulunur?
Yeni fiyatı (1 + zam oranı / 100) değerine bölersiniz. %25 zamla 1.250 TL olan bir ürünün eski fiyatı 1.250 ÷ 1,25 = 1.000 TL'dir. Yeni fiyattan %25 düşmek ise yanlış sonuç verir.